آنگه گفت : * ( فَهَلْ يَنْتَظِرُونَ ) * ، انتظار مىكنند ( 1 ) ايشان را ، * ( إِلَّا مِثْلَ ) * روزگار آنان كه رفتند پيش ايشان ، يعنى الَّا مثل آن عذاب كه بر ايشان رفت از عذاب استيصال و خسف و مسخ و صاعقه و طوفان و مانند آن . و اين استفهام ( 2 ) بر سبيل تقريع است ، و معنى نفى ، و المعنى : ما ينتظرون الَّا العذاب ، يعنى هيچ نماند از آيات و ادلَّة و براهين كه به ايشان نيامد ، اكنون عذاب مانده است . * ( قُلْ فَانْتَظِرُوا ) * ، بگو ايشان را كه منتظر باشى كه من با شما از جملهء منتظرانم ( 3 ) آن را كه خداى وعده داد . * ( ثُمَّ نُنَجِّي رُسُلَنا ) * ، [ در كلام محذوفى هست ، و آن آن است كه : فاذا جاء العذاب فانّا نهلك الكافرين ثمّ ننجّي رسلنا ] ( 4 ) . چون عذاب فرو فرستاديم ، كافران را هلاك كنيم و پيغامبران را برهانيم و مؤمنان را . يعقوب خواند و كسائى راوى ( 5 ) عن ابى بكر : ننجي به تخفيف ، و باقى قرّاء به تشديد ، يقال : نجا فلان ينجو ( 6 ) او انجيته انا و نجّيته ، و هر دو به يك معنى باشد . حق تعالى گفت : من عذاب به مستحق رسانم اگر چه عذابى عام باشد ، پيغامبران و مؤمنان را كه با ايشان ايمان دارند از عذاب ( 7 ) برهانم . آنگه گفت : حق است و واجب بر ما كه مؤمنان را برهانيم . و نصب حقّا ، بر صفت مصدرى محذوف باشد ، اى نجاة حقّا ، اى ( 8 ) قولا حقّا ، او حقّ علينا ( 9 ) هذا [ الانجاء حقّا ] ( 10 ) . [ قوله ] ( 11 ) : * ( قُلْ يا أَيُّهَا النَّاسُ ) * ، حق تعالى در اين آيت امر كرد رسول را كه : بگو مردمان را و مكلَّفان را كه ، اگر شما در شكّى از دين من و نمىدانى كه من چه اعتقاد و طريقت دارم ، بدانى كه بر طريقت و دين شما نه ام ، اين معبودان را كه شما بدون

--> ( 1 ) . اساس : مىكند ، به قياس با نسخهء آو ، و ديگر نسخه بدلها ، تصحيح شد . ( 2 ) . آو ، بم : استفهامى . ( 3 ) . اساس : منتظرانند ، به قياس با نسخهء آو ، تصحيح شد . ( 11 - 10 - 4 ) . اساس : ندارد ، به قياس با نسخهء آو ، و ديگر نسخه بدلها ، افزوده شد . ( 5 ) . اساس : رواى ، به قياس با نسخهء آو ، تصحيح شد . ( 6 ) . آج ، آز : ينجى . ( 7 ) . آو ، آج ، بم ، لب ، آز : عقاب . ( 8 ) . همهء نسخه بدلها : او . ( 9 ) . اساس : عليك ، به قياس با نسخهء آو ، تصحيح شد .